معرفی قرص بلغم زدا
قرص بلغم زدا داروی طب اسلامی برای غلبه بلغم و خلط پشت گلو است و هر شب پیش از خواب خورده می شود. در کتاب داروخانه تخصصی طب اسلامی این دارو اولین داروی بخش «داروهای مرتبط با مزاج ها» است.
نسخه بلغم زدا را ابن بسطام از امام صادق (ع) نقل کرده و به همین دلیل به داروی امام صادق هم شناخته می شود. این محصول به شکل قرص است تا مقدار هر نوبت ثابت باشد.
مزایای قرص بلغم زدا
فقط پنج گیاه آشنا: مصطکی، کندر، آویشن، زنیان و سیاه دانه با عسل.
مصرف شبانه: هر شب سه قرص می خورید و برنامه روزتان به هم نمی خورد.
قرص به جای معجون: طعم تند آویشن و زنیان را حس نمی کنید.
هدف روشن: برای بلغم ساخته شده و طبق توضیح استاد تبریزیان بدن را مثل طریفل خشک نمی کند.
ترکیبات قرص بلغم زدا
طبق روایت، این پنج گیاه به مقدار مساوی و جداگانه آسیاب و الک می شوند و با عسل به هم می پیوندند:
جزء | کار آن در طب سنتی |
|---|---|
مصطکی (علک رومی) | گرم است و برای معده به کار می رود. آژانس دارویی اروپا هم برای سوءهاضمه خفیف کاربرد سنتی آن را پذیرفته است |
کندر | در طب سنتی برای حافظه و بلغم شناخته می شود |
آویشن | گرم و خشک کننده است |
زنیان | گرم است و برای نفخ و هضم به کار می رود |
سیاه دانه | در روایت «شفای هر دردی جز مرگ» آمده است |
عسل | اجزا را به هم می چسباند و در روایات برای بلغم سفارش شده است |
مصطکی و کندر را جدا و بسیار نرم آسیاب می کنند تا به شکل آدامس درنیایند.
کاربرد قرص بلغم زدا
بلغم زدا برای کم کردن بلغم بدن است. این موارد در کتاب داروخانه تخصصی طب اسلامی برای آن آمده است:
دفع بلغم و مشکلات مرتبط با غلبه بلغم
خلط پشت گلو
ضعف حافظه
بی حوصلگی
سردی دست و پا
ریزش مو در سن پیری
علائم غلبه بلغم از دید طب اسلامی
اگر چند تا از این نشانه ها را با هم دارید، در طب اسلامی احتمالا بلغم در بدنتان غلبه دارد. ستون آخر می گوید کجا باید پیش پزشک بروید:
نشانه | در زندگی روزمره یعنی | کی پیش پزشک بروید |
|---|---|---|
خلط پشت گلو | مدام گلویتان را صاف می کنید | خلط زرد یا سبز، خلط با تب، یا خلطی که بیش از سه هفته مانده |
سردی دست و پا | دست و پایتان حتی در جای گرم سرد است | اگر انگشتان کبود یا سفید می شوند |
سستی و سنگینی | بعد از غذا سنگین می شوید و حوصله کار ندارید | اگر خستگی با کم خونی یا کاهش وزن همراه است |
خواب نامنظم | در جمع خوابتان می گیرد و شب بی خواب می شوید | اگر در خواب خرخر شدید و قطع نفس دارید |
فراموشی | اتفاق های تازه را زود فراموش می کنید | اگر فراموشی رو به بدتر شدن است |
استاد تبریزیان گفته بالای شصت سالگی دوره غلبه بلغم است. پژوهشگران طب ایرانی هم این نشانه ها را از متون کلاسیک جمع کرده اند، ولی هنوز آن ها را در پژوهش بالینی استاندارد نکرده اند.
برای چه کسانی مناسب است
کسایی که خلط پشت گلو دارن و مدام صاف می کنن
کسایی که مزاجشون سرده و دست و پاشون همیشه سرده
کسایی که احساس سنگینی و بی حوصلگی دارن
سالمندایی که مزاجشون سرد و تره
کسایی که مشاور طب اسلامی براشون داروی بلغم نوشته
روش مصرف قرص بلغم زدا
هر شب پیش از خواب سه عدد قرص بخورید.
بعد از خوردن قرص چیزی نخورید.
مصرف را تا برطرف شدن بلغم ادامه دهید و مقدار یا مدت آن را خودسرانه تغییر ندهید.
چه انتظاری داشته باشید: استاد تبریزیان گفته بلغم با یک بار مصرف دارو برطرف نمی شود و در روایت «دشمنی مجادله گر» توصیف شده که اگر از یک طرف جلویش را بگیری، از طرف دیگر می آید. نتیجه را در چند هفته بسنجید و اگر تغییری ندیدید، با مشاور هماهنگ کنید.
در کتاب، مقدار معجون این دارو به اندازه یک فندق هنگام خواب آمده است. برای کودکان، مقدار را از مشاور یا پزشک بپرسید.
خوراکی های همراه و پرهیز
استاد تبریزیان در درس درمان بلغم این خوراکی ها را از روایات آورده است:
بیشتر بخورید: آب ولرم صبح ناشتا، سویق خشک صبح ناشتا، چند دانه خرما، عسل، نبات و سیب.
کمتر کنید: غذاهای سرد و تر، به ویژه وقتی بعدشان احساس سنگینی می کنید.
مصرف همراه با داروهای دیگر طب اسلامی
بلغم زدا یکی از چهار داروی مزاج طب اسلامی است. هر چهار دارو در دسته داروی ضد بلغم و اصلاح مزاج کنار هم آمده اند. این جدول کمک می کند ببینید کدام به حال شما نزدیک تر است:
دارو | مزاج | نشانه های آشنا | زمان مصرف |
|---|---|---|---|
صفرا (گرم و خشک) | گرگرفتگی، زود عصبانی شدن، تلخی دهان، خواب صبح | شب | |
سودا (سرد و خشک) | یبوست، خشکی پوست، تیرگی رنگ چهره، فکر و خیال | صبح ناشتا | |
قرص بلغم زدا | بلغم (سرد و تر) | خلط پشت گلو، سردی دست و پا، سستی، فراموشی | شب |
رطوبت و بلغم | تعریق زیاد، آبریزش بینی و دهان، تکرر ادرار | صبح ناشتا |
اگر نشانه های دو ردیف را با هم دارید، این را با مشاور طب اسلامی در میان بگذارید. استاد تبریزیان گفته دو مزاج می توانند با هم غلبه کنند و درمانشان هم ترکیبی است.
استاد تبریزیان در جلسه طریفل گفته بلغم زدا فقط بلغم را برطرف می کند ولی داروی طریفل بدن را خشک می کند. اگر رطوبت و تعریق زیاد هم دارید، طریفل گزینه نزدیک تری است.
نحوه نگهداری
در قوطی را محکم ببندید و در جای خشک و خنک نگه دارید.
دور از دسترس کودکان نگه دارید.
هشدارهای مصرف
در بارداری و شیردهی بدون نظر متخصص مصرف نکنید.
اگر خلط شما زرد یا سبز است، با تب همراه است یا بیش از سه هفته ادامه پیدا کرده، به پزشک مراجعه کنید.
کسانی که دیابت دارند به عسل این دارو توجه کنند.
به کودک زیر یک سال ندهید.
این دارو گرم و خشک کننده است. اگر نشانه های بلغم را ندارید، بی دلیل مصرفش نکنید.
سوالات متداول
بلغم زدا با طریفل چه فرقی دارد؟
بلغم زدا فقط بلغم را برطرف می کند. طریفل علاوه بر آن بدن را خشک می کند و برای رطوبت و تعریق زیاد هم به کار می رود.
قرص بلغم زدا را چند وقت بخورم؟
تا وقتی که بلغم برطرف شود. استاد تبریزیان گفته بلغم با یک بار دارو برطرف نمی شود. اگر بعد از چند هفته تغییری ندیدید، با مشاور یا پزشک هماهنگ کنید.
بلغم زدا لاغر می کند؟
نه. بلغم زدا داروی کاهش وزن نیست و چنین کاربردی در منابع طب اسلامی برایش نیامده است.
کسی که بلغم ندارد می تواند بلغم زدا بخورد؟
این دارو گرم و خشک کننده است و بی دلیل مصرفش درست نیست. اگر مطمئن نیستید بلغم دارید، با مشاور طب اسلامی مشورت کنید.
بلغم بر همان بلغم زداست؟
بله. بلغم بر و بلغم زدا دو اسم برای همین داروی طب اسلامی هستند.
چرا باید شب خورده شود؟
در روایت و کتاب، زمان مصرف هنگام خواب آمده و بعد از آن نباید غذا خورد.
نکته صادقانه
کاربردهای بلغم زدا از روایت و تجربه طب اسلامی آمده و این ترکیب در پژوهش بالینی بررسی نشده است. خلط ماندگار گاهی نشانه عفونت یا حساسیت است و باید با پزشک بررسی شود.
منابع
مرور نشانه های غلبه بلغم در طب ایرانی، Shiraz E-Medical Journal، ۲۰۲۴
کتاب داروخانه تخصصی طب اسلامی، بخش داروهای مرتبط با مزاج ها
-1793486036239.webp&w=1080&q=75)









